Interview Carina Numan, Zwaan Stam en Wendelien Wouters, docenten muziektheater

12,5 jaar muziektheaterschool GRID

Een interview met Zwaan Stam (pianist, muzikant, muziektheatermaker), Carina Numan (pianist, zangeres, muziektheatermaker) en Wendelien Wouters ((muziek)theatermaker, schrijver, presentator) over 12,5 jaar Muziektheaterschool GRID.

12,5 jaar geleden besloten de Gruitpoort en drie muziekscholen hun krachten te bundelen en werd muziektheaterschool GRID geboren. Onder leiding van Wendelien Wouters groeide de eerste, en voor lange tijd enige, muziektheaterschool in Nederland uit tot een begrip.

Bevlogen theatermakers en muzikanten Wendelien Wouters, Zwaan Stam en Carina Numan waren er vanaf het begin bij. En nog steeds zijn ze niet uitgekeken op elkaar. Integendeel, hun gebundelde creativiteit lijkt een onuitputtelijke bron te zijn! Misschien zit hun geheim wel in de bewondering voor elkaar en de ruimte die ze elkaar en de jonge talenten geven voor het laten groeien van mooie ideeën. Of het nu meer muziek met theater is of meer theater met muziek, het verhaal, het idee en het jonge talent is altijd leidend. Een mooi gesprek over de kracht van muziektheater, drijfveren en idealen.

Hoe is GRID ontstaan?

Wendelien: In eerste instantie zochten ze iemand die een theaterschool kon opzetten in Gelderland. Omdat er naast de Gruitpoort drie muziekscholen meededen, vond ik het heel logisch dat het muziektheater moest worden. Voor GRID is het vanzelfsprekend geworden om een verhaal te vertellen in muziek en theater, we bouwen samen aan een verhaal.

Voor degenen die GRID niet kennen, kunnen jullie een korte omschrijving geven?

Zwaan: Bij muziektheaterschool GRID leer je acteren, zingen en bewegen. En het liefst tegelijkertijd. GRID is een muziektheateropleiding die begint met een jeugdopleidingsgroep, voor kinderen vanaf ongeveer 8 jaar. De kinderen die daar ervaring hebben opgedaan en er klaar voor zijn om aan een voorstelling te werken, die gaan naar de productiegroep. Voor middelbare scholieren hebben we hetzelfde traject.

Wendelien: Leerlingen die echt de ambitie hebben om veel tijd te investeren en in korte tijd projecten willen ontwikkelen kunnen door naar GRID GOUD. In deze ambitieklas wordt de buitenwereld opdrachtgever: GOUD is een makers groep die producties maakt in soms 4, 8 of 10 weken voor bijvoorbeeld de Rotary, het onderwijs of het bedrijfsleven.

Wat maakt GRID nou zo uniek?

Carina: Onze voorstellingen hebben altijd live muziek, daarin onderscheiden wij ons van andere theaterscholen.

Wendelien: We kunnen een plek bieden aan leerlingen met verschillende talenten, juist door de inzet van meerdere disciplines.

Zwaan: GRID wil vooral kinderen in hun kracht zetten. Dat kan van heel klein tot heel groot zijn.

Wat drijft jullie eigenlijk als muzikant en theatermaker?

Zwaan: Muziek verbindt mensen, jong en oud. Altijd. En met theater kun je zichtbaar maken wat verborgen blijft. Ik ben opgeleid als pianist, maar ik heb altijd de behoefte gehad om meer te vertellen dan alleen het muziekstuk. De theatrale vormgeving kwam dan ook als vanzelf. Een logische stap was dan ook om een vervolgopleiding in het theater te doen.

Carina: Voor mij is muziek een andere taal, de taal van de ziel. Wat je met woorden niet kunt zeggen is met muziek voelbaar te maken. Muziek kan toevoegen waar het niet uit te leggen is. Muziek is de taal die verbindt, verwoordt, vertaalt en raakt.

Wendelien: Voor mij is theatermaken altijd een natuurlijke behoefte geweest. Als kind al offerde ik graag mijn pauze op om binnen scripts en schema’s uit te werken voor al mijn klasgenoten. Ik kreeg altijd iedereen mee, dus moest wel vaak overwerken in het weekend. Daarnaast heb ik mijn hele jeugd bij Zwaan op muziektheaterles gezeten (bij ‘Maskerette’, de voorloper van GRID), dat is inmiddels 30 jaar geleden en nu zijn we alweer lange tijd collega’s. Taal, spel, mensen, schrijven, verhalen, het podium. Alles waar ik liefde voor voel, komt samen in GRID.

’ Muziek verbindt mensen, jong en oud. Altijd. En met theater kun je zichtbaar maken wat verborgen blijft'

Waarom muziektheater en geen musicals?

Carina: Wat fijn is aan muziektheater, is dat de disciplines niet zo gescheiden zijn. Wij gaan uit van de kracht van het kind. Ze kunnen ervaren waar ze zich in willen ontwikkelen, als muzikant, acteur of maker.

Zwaan: Soms zie je bij musicals dat het liedje illustreert wat al verteld is. Dat proberen wij te vermijden. We zoeken graag vormen waarbij we buiten de lijntjes kunnen kleuren. Geen standaard voorstellingen waarbij de tekst, het liedje en het dansje elkaar keurig opvolgden. We moesten de afgelopen jaren zelf onze grenzen oprekken en verkennen, inmiddels is er de opleiding Muziektheater, maar die was er 12,5 jaar gleden nog niet.

Wendelien: Ik denk dat muziektheater meer van de mensen op het podium is en meer multi-interpretabel is. Musical is vaak wat concreter; dansje, liedje, scène. Ons muziektheater komt voort uit de mensen en is steeds de zoektocht naar hoe wil je je verhaal vertellen en hoe kun je dat het beste doen.

Zwaan: Omdat wij uitgaan van het talent van het kind, kunnen leerlingen die bijvoorbeeld een fantastische stem hebben maar geen toon kunnen houden, toch muziektheater maken. Hij of zij hoeft namelijk geen solo te zingen, maar wij kunnen het zo bewerken dat het toch een heel lied lijkt.

Carina: En daarmee is het heel puur en leveren wij geen kunstjes. Wij willen de leerlingen laten zien in hun volle kracht en eigenheid. Het is nooit een standaard format of liedjes. Alles wordt op maat gemaakt voor de voorstelling.

Hoe vermijd je die ‘kunstjes’?

Carina: Door te blijven kijken naar de leerlingen. Wij stellen onszelf altijd de vraag: wat is fijn voor ze en wat hebben ze nodig?

Wendelien: Ik sluit me daar bij aan. Belangrijk is om te blijven praten over waar we als makers zin in hebben, we zijn het al zo lang samen aan het doen. Ik heb hele warme herinneringen aan de beginperiode. Alles lag nog open. We hebben hele maffe dingen gemaakt, wij noemen dat het 'cowboy-gevoel', soms mis ik dat nog wel eens. Ik herinner me de absurdistische voorstelling Donor, waarin een kind de winkel in kwam en vroeg: ‘Verkoopt u ook oogbollen?’. ‘Kijkende of rollende?’ ‘Doet u maar starende’. Na 12,5 jaar kun je daar wel op terugkijken en weer op zoek willen gaan naar die gekte.

Carina: Het grappige is dat sommige leerlingen denken dat wij ergens een boek hebben staan of een dikke map waar alle teksten in staan. Later in het jaar komen ze er dan achter dat alles ter plekke ontstaat.

Zijn de voorstellingen beter geworden in de loop der jaren?

Zwaan: Niet per se, het blijft een creatief proces. Soms 'mislukt' er ook wel eens wat. Dat is minstens zo waardevol.

Carina: Ja, zo zijn we eens met een productie bezig geweest die maar niet wilde lukken. We besloten het roer om te gooien en alleen de goede stukken te gebruiken en tussendoor scènes te maken over waarom het niet ging. Dat is een heel mooie voorstelling geworden waarin we het publiek een inkijkje gaven in ons maakproces en wat het van jonge mensen aan commitment vraagt om samen iets te creëren.

Dat vergt een hele flexibele en open instelling…

Carina: Inderdaad. Ik herinner me een citaat uit de brief die we de leerlingen stuurden: 'De voorstelling vertelt niet enkel het verhaal van Ilias, maar ook het verhaal van de spelers er achter. En over de durf om te zeggen dat, hoe graag je soms iets wil, het niet lukt. En dat dat niet het einde van de wereld is. Integendeel.'

’ Het leidde tot een bijzondere, pure en kwetsbare voorstelling, waarbij we de naden lieten zien’

Wat is er anders dan 12,5 jaar geleden?

Zwaan: In het begin waren we ontzettend poëtisch en zo abstract dat het soms niet te volgen was. Het was een zoektocht naar wat er allemaal mogelijk was. Soms zijn we daar wat in doorgeschoten!

Carina: We willen onszelf en het muziektheater blijven ontdekken en verrast blijven worden door alle mogelijkheden.

Wendelien: Veel meer dan 12,5 jaar geleden, leven we nu wel in een tijd die veel sneller gaat, met veel meer afleiding waardoor bij veel jongeren de spanningsboog kort is en waar het niet meer vanzelfsprekend is dat je je voor langere tijd aan iets verbindt. En dan ben ik er heel trots op dat we nog steeds leerlingen hebben die dit al 6 jaar doen, dus GRID is voor mij ook een plek waar je je aandacht aan geeft en waar je je verbindt aan iets waar je goed in wilt worden.

Zwaan: Klopt. Wat je nu veel meer ziet is dat kinderen voor een jaartje op cursus gaan en na een jaartje weer wat anders gaan doen. Vroeger verbond je je ergens aan en ging je daarmee door. Ik kom nog uit de generatie dat je ergens op zat en daar bleef je op. Punt.

Zijn er ambities voor de toekomst?

Zwaan: Mijn persoonlijke ambitie is het blijven doen zoals ik het doe, kijken naar ieder kind en me afvragen wat ze nodig hebben. Eens in de drie jaar een voorstelling groots blijven aanpakken op het liefst een gekke plek of mooie locatie, is wel een wens.

Wendelien: Het gaat ook zo goed, omdat we hier met een groep vakmensen zitten en we elkaar enorm waarderen. Dat blijft energie geven. Nog minstens 12,5 jaar!

Hoe omschrijven jullie elkaar?

Carina

Wendelien over Carina: Kwaliteit, oprechtheid, schoonheid, stille kracht en humor!

Wendelien

Zwaan en Carina over Wendelien: Vakvrouw, prachtige teksten, ze ziet iedereen, enorm flexibel, moeder overste!

Zwaan

Wendelien over Zwaan: Muziektheater maken is haar manier van leven, inhoud, inhoud, inhoud en heel veel emotie!

Topcollega’s dus! Jullie laatste project was MZN8D, hoe was dat?

Carina: We werkten met z’n drieën aan een grote voorstelling met 20 spelers tussen de 10 en 21 jaar én een 25-koppig jongerenkoor. Deze voorstelling illustreert alles wat is gezegd. Het was zo leuk om samen iets te maken waarbij het voelde alsof het uit 1 brein kwam.

Zwaan: Ik kan zonder problemen mijn muziek aan Carina geven en dan komt het goed. We vertrouwen elkaar. We troeven elkaar niet af en zijn gelijkwaardig.

Carina: De stagiaire vertelde wat hij geleerd had tijdens deze voorstelling. Het leren kijken naar de leerlingen en zien wat hij of zij nodig heeft. Dat is een mooi compliment.

Wendelien: En we gingen ermee op tour naar Texel! Hoe leuk is dat.


De docenten van muziektheaterschool GRID verzorgen op woensdag en donderdag voor alle leeftijden muziektheaterlessen bij de Gruitpoort.