Interview Jozef Kemperman, docent (model)boetseren en beeldhouwen in steen en hout

Werkelijk leren kijken

'Als ze niet weten waarom ze een beeld maken, dan wordt het interessant. Dan begint het verdwalen. Maar het verzuipen gebeurt niet. Daarvoor behoed ik hen'

Hij wilde weleens weten of het wat voor hem was: lesgeven bij de Gruitpoort. Nu, 27 jaar later, geeft hij nog steeds vijfmaal per week cursussen (model)boetseren en beeldhouwen in steen en hout. Hij laat zijn cursisten ‘een beetje verdwalen, maar niet verzuipen’. Jozef Kemperman (64) - die zichzelf geen kunstenaar, maar beeldhouwer noemt - deelt met zijn cursisten het 3D perspectief waarmee hij naar de wereld kijkt. Jozef: “De wereld is niet plat. Die draait, die beweegt, die verwondert.”


Beeldhouwer

De zomermaanden zijn Jozefs ‘Gruitpoort intermezzo’: de stille tijd in zijn eigen werkplaats koestert hij. Jozef: “Ik ben graag op de Gruitpoort. Het is elke keer alsof ik er voor het eerst kom. Maar die zomermaanden voor mezelf… Dat ik in de werkplaats mag verdwijnen en denk: ‘wat heb ik een raar gevoel in mijn maag’ en dat het dan honger blijkt te zijn en het buiten donker is, dat vind ik heerlijke dagen.”


Als Jozef aan het werk is, wordt hij gedreven door iets dat groter is dan hijzelf. Verveling en vermoeidheid kent hij niet. Jozef: “Ik zeg altijd dat ik een bronnetje heb. Dat zacht borrelt, soms gaat het flink tekeer.” Het brengt hem inspiratie die hij niet wil kanaliseren. Jozef: “Ik zoek niks. Ik ben leergierig. Ik heb geen doel. Ik sta open. Het beeld is er altijd al. Maar het moet, als een cadeautje, nog uitgepakt worden. Ik moet nog ontdekken wat het materiaal verborgen houdt.”


Ook al staat techniek voor hem niet op nummer één, het vakmanschap is hem niet vreemd. Jozef: “Natuurlijk moet je met je materiaal om kunnen gaan, maar het echte vakmanschap zit in het kijken. Kijken is voor mij bijna als voelen. Dat wat ik zie, moet ik in een vorm kunnen overbrengen. Daardoor wordt het voelbare zichtbaar.”


Levensgrote 'mascottes'

Jozef houdt zich bezig met Land-Art. Een belangrijk deel van zijn werk vormt het maken van levensgrote ‘mascottes’ voor uiteenlopende opdrachtgevers. Zijn meeste werk verbeeldt vleugels en vogel-achtigen. Zijn beeld van een plat vogeltje verkoopt hij niet: “Een heel mooi, stil beeldje. Ik ben gefascineerd door vogeltjes. Ze zijn zo licht dat ze de lucht in kunnen én zo sterk dat ze de lucht in kunnen. Ze kunnen balanceren op die dunne pootjes. Weer die wonderbaarlijkheid waar ik altijd bij terug kom.”


Als mensen willen weten wat hij met zijn werk wil vertellen, blijft het vaak stil. “Soms kom ik er jaren later achter. Mensen maken hun eigen verhalen.”


'Ik ben gefascineerd door vogeltjes. Ze zijn zo licht én zo sterk dat ze de lucht in kunnen'

Jozef Kemperman kijkt mee met cursist

Cursist geconcentreerd aan de slag

Cursisten

Zijn cursisten noemt hij enthousiast en leergierig. Sommige werken op hoog niveau, anderen komen voor de gezelligheid. Vaak neemt men zelfgebakken taart mee. In eerste instantie willen mensen vaak een mooi beeldje maken, Jozef heeft een ander doel: “Ik ben er niet op uit dat mensen een beeldje maken dat verstoft op de vensterbank. Het gaat mij er om dat ze werkelijk leren kijken naar de schoonheid van de wereld om hen heen. Er zijn cursisten die na een tijdje zeggen: 'Ik durf die paprika bijna niet meer door te snijden, zo mooi is ie.' Dat is als een pluim op mijn hoed."


Bij zijn cursisten wil hij ‘kwartjes laten vallen. Zo ontdekten talloze cursisten de afgelopen jaren dat een gezicht heel anders in elkaar zit dan ze altijd dachten. Jozef: “Ze zetten allemaal de neus te ver naar voren, de ogen te dicht bij elkaar, de oren te ver naar voren. Mensen ontdekken dan op hun vijftigste hoe ze anders naar gezichten kunnen kijken. Dat maakt ze vaak écht blij."


Breder perspectief

Jozef daagt zijn cursisten uit om naar musea te gaan, naar theater en naar de film. Hij vindt het waardevol als mensen hun werk in een breder perspectief zien. Zelf was hij gegrepen door het werk van Henry Moore, maar de inspiratie komt op vele manieren tot hem: “Ik ben niet op zoek naar inspiratie. Het komt als het ware tot me. In een wandeling bijvoorbeeld. Een gesprek. Een droom. Of tijdens het drinken van een glas wijn. Dag en nacht dient het zich aan. “Ik vind het eigenlijk maar dapper van die cursisten. Die komen hier om half tien en dan moet het gebeuren. Op dat moment moet de inspiratie er zijn.” Jozef brengt zijn cursisten het liefst terug bij hun verbazing: “Volwassenen willen het leven teveel duiden.”

Jozef geniet van het mooie werk dat ontstaat in zijn lessen en bovenal van de gesprekken. Die zijn vaak diep. Jozef: “Ik schuif aan bij mensen. Met mijn stoeltje op wieltjes. Dan begin ik te vragen. Ze maken dat beeld. Maar waarom maken ze dat? Als ze dat niet weten, dan wordt het interessant. Dan begint het verdwalen. Maar het verzuipen gebeurt niet. Daarvoor behoed ik hen al 27 jaar met meer plezier dan ik zeggen kan!”


Cursisten aan het woord

'Eindeloos hakken en slijpen'

“Als jongetje was ik al vaak bezig was met het maken van vormen en figuren in boetseerklei. Blijkbaar vormde de drang om materiaal een andere vorm te geven, en dan een vorm die mijzelf intrigeert, het antwoord op de vraag.

Jozef Kemperman daagde mij uit verder te gaan werken met allerlei soorten steen. Zeker bij weerbarstige steensoorten geeft het mij veel voldoening, als ik na eindeloos hakken en slijpen de weg gevonden heb naar de gezochte vorm. Jozef probeert te ‘lezen’ wat ieder van zijn cursisten wil bereiken met het stuk steen dat hij of zij onder handen heeft, en ondersteunt de ideeën met positief kritische adviezen. Zo krijg je als cursist een grote vrijheid, en heb je toch een ‘sparring partner’ bij je werkzaamheden.”

Peter van Gurp, cursist Werkplaats Steen & Hout

'Gezichten fascineren me'

"Na vele jaren portrettekenen stapte ik in 2006 over naar driedimensionale portretten, in klei. Gezichten fascineren me nog altijd. Cursisten proberen soms een familielid te vereeuwigen, maar dat lukt niet zo een-twee-drie natuurlijk. Stap voor stap helpt de cursusleider je dan. Een beeld tevoorschijn zien komen uit de grote brok is altijd een speciale ervaring. In de groep van Jozef krijg je ook commentaar en hulp van anderen. Ieder ontwikkelt zijn eigen stijl en is daarin ook volkomen vrij. Soms zetten we alle resultaten op een rij en dan zie je pas de verschillen in interpretatie van wat je ziet. Naast het boetseren naar een levend model kun je ook vrij werken."

Peet Hopmans, cursist modelboetseren

Jozef Kemperman geeft op dinsdag, donderdag, vrijdag 9.30-11.30 uur boetseren en woensdag van 19.30-21.30 uur boetseren. Donderdag 19.30-21.30 uur werkplaats steen & hout. Donderdagmiddag 13.30-15.30 uur modelboetseren.