Het Onderwijsgesprek

Een co-creatie van en door het werkveld

Herman Giesbers is onderwijsadviseur/manager bij IJsselgroep, een instelling voor zorg en onderwijs. Daarnaast is hij initiatiefnemer van Het Onderwijsgesprek, een serie van 3 inspirerende avonden, die balanceren op de grens van onderwijs en maatschappij.

Hoe kijk jij naar het onderwijs van nu?

Herman: “Ik denk dat het onderwijs nog erg gefocust is op het klassen- en jaarlagensysteem. Je merkt wel op veel plekken binnen scholen dat men vindt dat het roer om moet, wil het onderwijs blijven aansluiten bij de veranderende samenleving. Onderwijs is een belangrijke factor in die samenleving. Het gesprek voeren met elkaar over dat andere onderwijs is cruciaal.”


“Waar we naartoe gaan én moeten, zijn meer individuele leertrajecten en leerarrangementen. Leerkrachten willen zelf ruimte voelen en meer de rol van coach aannemen om de kinderen echt te zien: ‘Hé, leuk dat jij er bent, wat zou je graag willen doen hier binnen school?” Er wordt nu veelal gewerkt met standaard curricula en als je goede cijfers haalt, ben je geslaagd of ben je over. Terwijl je steeds in het veld de discussie hoort: “Doen we eigenlijk wel de goeie dingen op deze manier? Hoe bereiden we kinderen het beste voor op werken en leven in de 21ste eeuw? Men voelt dat het tijd is voor verandering.”

Hoe verander je onderwijs?

Herman: “Als je je onderwijs wilt innoveren en veranderen, dan doe je het met z’n allen. Bestuurders en directies zijn vaak indirect betrokken bij onderwijsproces. Gelukkig zie je nu dat er steeds meer onderwijskundig leiders gevraagd wordt Belangrijke taak voor hen is om de leerkrachten/docenten die barsten van de ideeën over wat ze echt graag zouden doen te ondersteunen. Geef ze hun professionele ruimte en maak ze eigenaar van hun onderwijs. De focus moet liggen op het proces van het leren!”

‘Onze kinderen moeten zelfstandig, creatief,
sociaal en vindingrijk zijn!'

"Als je aan het onderwijs vraagt: ‘Schrijf nou eens op wat jij vindt dat kinderen tijdens hun schooltijd moeten kennen en kunnen’ dan zeggen ze allemaal dat ze naast het vergaren van kennis vooral ook zelfstandig, creatief, sociaal, kritisch en vindingrijk moeten zijn en dat ze goed moeten kunnen samenwerken. En binnen no time - dat is heel grappig om te zien - hebben ze 20 vaardigheden verzameld die we ook heel vaak tegen komen in sollicitaties en advertenties. En leg die lijst nou eens naast wat wij in het onderwijs doen. Je kunt je afvragen of wij kinderen, met ons cognitief gerichte onderwijs, daadwerkelijk deze vaardigheden leren.” Wij hebben snel de neiging om te zeggen: ‘ik weet dat dat goed van jou is, maar zo doen we dat niet.’ Dat is iets wat in ons systeem zit en dat doet afbreuk aan het ontwikkelen van die creativiteit.”

Welke tip heb je voor leerkrachten?

“Focus je op de ontwikkeling van het kind en monitor het proces. De leerkracht faciliteert de leerling door voldoende aan te bieden om interesses, talenten en mogelijkheden te ontdekken. Stimuleer muzikale talenten, pak eens een gitaar, ga het eens uitproberen. Zodoende kan de leerling erachter komen of hij of zij dat leuk vindt… De leerkracht van de toekomst wordt een coach, het wordt een proces begeleider. Hij staat naast het kind en het kind staat centraal. En dan kom ik op het vernieuwende onderwijsconcept: Thinking for Learning.”

Thinking for Learning?

Herman: “In mijn ogen brengt Thinking for Learning het beste uit onderwijs en onderzoek samen. Het is een onderwijsaanpak die ervoor zorgt dat leerlingen het vermogen helder en onafhankelijk denken ontwikkelen. Goed kunnen denken is een voorwaarde om te kunnen leren. Kinderen zijn nieuwsgierig van nature en die nieuwsgierigheid pakken wij af door altijd maar te zeggen: ‘nee nee het is zo, doe maar niet.’ Onderzoekend leren is daarom een belangrijk onderdeel van Thinking for Learning.”

Education is not the learning of facts,
but the training of the mind to think
- Einstein

Welke rol spelen de creatieve vakken in jouw ideale onderwijs?

“Laat er ruimte zijn voor creatieve vakken als muziek en integreer ze in je totale onderwijsaanbod! In Engeland zijn er Art Schools waarbij musea en galerieën partner zijn en kunstenaars uit de wijk of stad komen in die scholen. Het is fantastisch om te zien hoe die kinderen daarmee werken, ze ontdekken mogelijkheden van materialen, kleuren en vormen.” Hun talenten worden aangesproken en ontwikkeld. Dit gebeurt daar structureel en niet alleen tijdens een projectweek.

Terug naar het onderwijsgesprek. Jij bent initiatiefnemer. Waarom onderwijsgesprekken?

Onderwijsgesprek’ is voor hen een mogelijkheid tot reflectie en bezinning. Samen nadenken over de toekomst van het onderwijs. We zijn hier nu aan het bouwen en voelen dat de samenleving aan het veranderen is, laten we het hier eens samen over hebben. Talenten, kansen en mogelijkheden optimaal inzetten in zo’n rijk geschakeerd gebied, dat zijn we verplicht aan onze stad en kinderen.”

Hoe ziet Het Onderwijsgesprek er uit?

“Tijdens elke editie staat een prominente spreker centraal. Ze doen (internationaal) onderzoek en schrijven dingen die een belangrijke bijdrage leveren aan ons toekomstig onderwijs. Op de eerste avond zal Gert Biesta te gast zijn. Gert Biesta is als Professor of Education verbonden aan het Department of Education van Brunel University London. Zijn nieuwste boek ‘De terugkeer van het lesgeven’ is net uit. In het boek houdt hij een pleidooi voor een 'derde weg' waarin het werk van leraren integraal onderdeel van het onderwijs blijft. Daarover komt hij vertellen. Studenten van Pabo Iselinge reageren op het verhaal van Biesta en ook de zaal gaat met elkaar in gesprek.”

De gesprekken gaan over het grensvlak tussen onderwijs en maatschappij. Vertel!

Herman: “Een school is een onderdeel van onze samenleving. Het is toch te gek voor woorden dat leren alleen maar binnen vier muren tijdens schooltijden zou plaatsvinden, terwijl er een hele wereld omheen ligt, waar een heleboel gebeurt? Onderzoek wijst uit dat juist die omgeving steeds belangrijker wordt voor het leren. Het liefst voer ik Het Onderwijsgesprek dan ook met vertegenwoordigers uit de bredere samenleving. Ouders, mensen uit het bedrijfsleven, de zorg… iedereen heeft ermee te maken. Het Onderwijsgesprek is wat mij betreft een co-creatie van en door het veld!” Ideeën over verdere invulling van onze cyclus zijn dan ook welkom. Het Onderwijsgesprek voer je met elkaar.

Het Onderwijsgesprek o.l.v. presentator Wendelien Wouters vindt plaats op 11 oktober, 30 januari en 17 april in Creatieve Broedplaats de Gruitpoort.
Aanvang: 19.30 uur. Kaarten zijn gratis.
Reserveren: info@gruitpoort.nl