Interview

Het Speelveld

Suzan Lutke is vaste 'inspirator' van Broedplaats Kunstdocent 3.0, de docentenpool van de Gruitpoort. Binnen het programma Cultuureducatie Met Kwaliteit inspireert Suzan leerkrachten in de regio met haar inzichten en verhalen. Vorig jaar schreef ze met Olga Potters van Artez samen het boek 'Leren van Kunst', waarin ze grip proberen te krijgen op dat mooie maar complexe begrip 'creativiteit'. Ze zoomen in op de vraag wat er nodig is om leerlingen in het onderwijs de ruimte te geven voor hun creatieve ontwikkeling.

Wat ons - redactie Gruitpoort - bijblijft uit jouw boek is een voorbeeld van een ‘speelveld’ in een muziekopdracht. Je maakt een soort taart op de grond met in de punten voorwerpen. Een punt blijft leeg. En dan de uitnodiging om geluid te maken, een ander die daar weer op reageert en aanvult. De lege taartpunt is voor als je een idee hebt wat je nog niet vindt in de andere punten. Die lege taartpunt is zo mooi en maakt zo'n verschil in hoe je de uitnodiging hoort! Je krijgt zin om te gaan DOEN… en om te horen van een ANDER.

Hoe belangrijk is samenwerking in jouw idee ‘Speelveld’?

'In spel mag je oefenen met alles wat er in het echte leven ook gebeurt.'

Spel

Suzan: "Het mooie van spel is dat het een manier is om de werkelijkheid van het leven beet te pakken zonder de risico’s van het werkelijk leven. Je kunt bommen laten ontploffen in Stratego, de Kalverstraat volgooien met hotels en failliet gaan (of niet) of je baby vergeten terwijl je vader en moedertje speelt. In spel mag je oefenen met alles wat er in het echte leven ook gebeurt."


"In het onderwijs zijn we gewend om in leerlijnen te denken: één dimensionaal: van A naar B. Wat nou als we daar een extra dimensie aan toevoegen? Wat nou als we onderwijs ontwerpen vanuit de speelveld gedachte."


"In een lineair stelsel verhouden alle kinderen zich tot een gemiddelde lijn. Iedereen wordt geacht langs dezelfde lijn dezelfde inzichten op te doen. De één doet dat heel goed , de ander net voldoende, en de derde zal het nooit halen. Zo zetten we kinderen eigenlijk in een rangorde waarin hun eigenheid niet altijd gezien wordt."


"Ik denk graag over onderwijsontwerp via de metafoor van het speelveld. Op dit veld spelen alle kinderen in je klas. Dit is niet een chaotisch veld waar ze geen idee hebben waar ze mee bezig zijn, jij hebt namelijk de kaders van het veld ontworpen; ook heb je de spelregels beschreven en misschien wel de bedoeling van het spel. Binnen die kaders gaan de kinderen hun eigen spel spelen."

'Creativiteit is de vaardigheid van de leerling om ideeën te bedenken en dingen te creëren die nieuw, verrassend en waardevol zijn voor de leerling zelf.'

Samenwerking

Hoe zit het dan met samenwerking? "Juist omdat dat speelveld een authentieke leersituatie is, zal een leerling meer moeten inzetten dan alleen zijn cognitieve vermogens. In het veld is hij niet alleen. De klas is bezig met hetzelfde spel. Soms wordt er alleen gespeeld, maar veel vaker ben je samen op weg. Door aandacht te geven aan de uniekheid van leerlingen ontstaat er ruimte voor meer samenwerking. Leerlingen worden niet tegen elkaar afgezet, maar leren van en met elkaar."


In de muziek is dat volstrekt duidelijk. In de pizzaopdracht die je beschrijft, is bovenstaande direct voelbaar. Je hoort namelijk of leerlingen dat wat uit henzelf komt, weten te verbinden met wat iemand anders inbrengt. Ruimte nemen, ruimte geven, keuzes maken, leiderschap en volgen, idee en uitvoering. Alle elementen zitten gebakken in het ontwerp van deze opdracht. Dat leidt direct tot een vloeiende manier van samenwerken. Mits je de veiligheid in de groep garandeert.


"Mijn jongste dochter heeft gisteravond groep 8 afgesloten met ‘de’ musical. In plaats van een voorgebakken exemplaar heeft haar klas de hele musical zelf gemaakt (groep 8 en de gesaboteerde tijdmachine). Ze zijn begonnen met niks, behalve de vraag; wat zouden we over twee maand op een podium willen laten zien aan onze ouders en schoolgenoten en welke rol wil ik spelen in die musical? Wil ik schrijven, toneelspelen, zingen, regisseren, dansen, decorbouwen? Tijdens het hele proces is er openheid geweest. Tot het laatste moment hebben ze dingen toegevoegd en veranderd. De musical was van hen. Er was geen 'hoofdrol' (met bijbehorend gedoe), er was geen jaloezie, geen beter en slechter. De musical was van de hele groep. Iedereen pakte zijn rol. Daar zou menig bedrijf nog van kunnen leren."


"Samen, verbonden in schoonheid… daar word ik toch zo blij van!"


Suzan Lutke

www.lutkelinkt.nl