Interview beeldend kunstenares Kiki Vos de Wael

Schilderclub voor bewoners van Sensire Pelgrim

Kiki Vos de Wael is beeldend kunstenares en werkte als educator voor diverse musea. Ze geeft lessen filosofie en beeldende kunst. Inmiddels heeft ze ook ruime ervaring in het werken met ouderen. Ze ontwikkelde artistieke projecten voor bewoners van verzorgingstehuizen en creatieve lessen voor oudere buurtbewoners. Namens Lang Leve Kunst en Naoberschap (LLK) zette ze een Schilderclub op voor bewoners van Sensire Pelgrim in Gaanderen.

Wat vond je van het idee om, samen met vrijwilligers, een Schilderclub voor oudere bewoners op te zetten?

Kiki: “Prachtig! Wat ik trouwens ook geweldig vond is, dat de vraag om een Schilderclub op te richten vanuit de bewoners van Pelgrim kwam. Het was dus niet vóór hen, maar dóór hen bedacht. Dat is een geweldig uitgangspunt. Aan de andere kant vond ik het ook spannend. Ik werk vaker met ouderen, maar vrijwilligers erbij betrekken was relatief nieuw voor mij.”

Wat is de rol van de vrijwilligers?

“De bewoners willen graag elke week schilderen. Die mogelijkheid kan LLK niet bieden, maar samen met de welzijnscoördinator van Sensire kwamen we tot een creatieve oplossing. Ik zou de eerste lessen verzorgen en daarna konden vrijwilligers het overnemen. Het was leuk om zo te werken. De meeste vrijwilligers waren al actief bij Pelgrim en kenden de bewoners. Er was dus al een basis, waardoor er meteen een vertrouwde sfeer was. Dat werkte heel fijn.”

Hoe verliepen de bijeenkomsten van de Schilderclub?

“De groep is heel divers: mannen en vrouwen, mensen met en zonder ervaring, sommigen hadden bij wijze van spreken nog nooit een kwast vastgehouden. Mijn vraag was: Wat kan ik doen om iedereenuit te dagen? Want ook die meneer, die vroeger grote werken gemaakt heeft met olieverf, moet aan zijn trekken komen.”

En wat was jouw rol?

“Ik heb de eerste drie lessen zelf gegeven en kwam er achter wat iedereen nodig had om geprikkeld te worden. Mensen zijn onzeker en ik probeer altijd door het geven van feedback te zorgen dat de mensen bij zichzelf kunnen blijven. De vierde keer nam een vrijwilliger het van mij over. Dat was natuurlijk erg spannend voor haar, maar ze was ontzettend enthousiast. Ik nam toen een meer coachende rol aan en heb feedback gegeven.”

'Dit is echt mijn ding, ik vind het helemaal geweldig'

Dorothé Kroes, vrijwilliger bij de Schilderclub, vertelt: “Mijn man was overleden en ik zocht naar een mogelijkheid om mij nuttig te maken. Ik las in de krant, dat er een Schilderclub gestart was bij Pelgrim, met hulp van twee vrijwilligers. Ik heb me aangemeld en ben nu een van de drie vrijwilligers bij de Schilderclub.
Dit is echt mijn ding, ik vind het helemaal geweldig. We hebben alle drie een andere kwaliteit en vullen elkaar mooi aan. Ik heb zelf veel ervaring met schilderen. Een ander is juist weer heel goed in de omgang met de mensen. Ik probeer rekening te houden met wat iedere oudere kan, we willen iedereen uitdagen. In de ontmoetingsruimte hangt nu zelfs al wat werk van de mensen en het is de bedoeling dat er meer komt. Elke week gaan de deelnemers trots met een eigen gemaakt werk naar huis, dat is toch geweldig!”

Hoe hebben de vrijwilligers het daarna, dus zonder jou, opgepakt?

“Dat ging hartstikke goed. Ik begon met twee dames die heel enthousiast waren. Later kwam er nog een derde bij. Als je een les voorbereidt, kun je die het best indelen in stapjes die je zelf ook maakt als je gaat schilderen. Welke volgorde houd je aan, voor welke keuzes kom je te staan? Waarom zet je een bepaalde stap? Welke uitdagingen kom je tegen en hoe los je die op? Als je zorgt dat je van al die stappen foto’s maakt, dan kun je die ook overbrengen aan de deelnemers. Het gaat allemaal om bewustwording. ”

Wat leren de vrijwilligers?

“Soms is het een uitdaging voor de vrijwilligers om vooral bij het proces te blijven in plaats van bezig te zijn met het eindresultaat. Laat de ouderen experimenteren en onderzoeken en laat ze de kennis die ze dan opdoen weer gebruiken bij hun volgende werk. Je merkt vanzelf wat de mensen kunnen, kijk vooral wat er gebeurt. Als je het zelf heel leuk vindt om te schilderen, is het soms lastig om het niet even zelf te willen doen,” zegt Kiki lachend.

'Je merkt vanzelf wat de mensen kunnen, kijk vooral wat er gebeurt'

Hebben jij en de vrijwilligers nog contact?

“De vrijwilligers hebben een gezamenlijke app groep gemaakt waar ik ook in zit. Als ze een vraag hebben, kan ik die via die weg gemakkelijk beantwoorden. Ze vroegen zich bijvoorbeeld af hoe dat nou moest, werken onder leiding van drie heel verschillende vrijwilligers. ‘Hoe moeten de mensen daar nou mee omgaan?’ Ik heb uitgelegd dat als je vanuit begrip feedback geeft, je elkaar vervolgens kunt steunen. Dat het goed is om dingen te bespreken in een open sfeer.”

Wat is het mooiste dat je in de Schilderclub hebt gedaan?

“Ik heb eigenlijk niet zo heel veel gedaan, zo voelt het in ieder geval. De Schilderclub is een heerlijke ontmoetingsplek geworden, waar al die verschillende mensen lol hebben en elkaar hele verhalen vertellen. De vrijwilligers hebben een fijne energie om zich heen, ze zijn betrokken en enthousiast. Ze pakken het nu zelf verder op. Deze mensen doen hun vrijwilligerswerk met een intentie vanuit het hart. Dat maakt dat het heel goed loopt. Ik heb het nu een beetje losgelaten en dat kan ook.”

'De eerste werken hangen inmiddels aan de muur!'

Nancy Gierkink, coördinator welzijn bij Pelgrim, over de Schilderclub: “Voor mij zit de meerwaarde in de wijze waarop de Schilderclub is opgezet, samen met Lang Leve Kunst. De inzet van de docent en het feit dat de vrijwilligers ook meteen met haar zijn gestart, hebben ervoor gezorgd, dat zij vanaf het begin goede begeleiding hebben gehad. Hierdoor is de kwaliteit van de club en de voortgang geborgd. De vrijwilligers voelen zich betrokken en zetten de Schilderclub nu met veel enthousiasme voort. Ze zijn echt super! Op de maandagen zie ik bewoners die er zin in hebben en er is een gezellige sfeer tijdens het schilderen. De eerste werken hangen inmiddels aan de muur!”